Phát triển vốn từ vựng cho học sinh, sinh viên học ngoại ngữ

Bản tin khoa học và đào tạo

                                                    PHÁT TRIỂN VỐN TỪ VỰNG

                                     CHO HỌC SINH, SINH VIÊN HỌC NGOẠI NGỮ

 

                                                                            ThS. Nguyễn Thanh Bình

                                                                            Phụ trách Khoa Cơ bản Cơ sở

 

Tóm tắt

Học và sử dụng thành thạo từ vựng của ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong quá trình dạy và học bất cứ ngoại ngữ nào. Kiến thức từ vựng là công cụ giúp người học có khả năng thiết lập và thành công trong giao tiếp. Đây cũng chính là mục tiêu chính của việc học và dạy ngoại ngữ. Ngoài ra, người học có thể khám phá ra vẻ đẹp của ngôn ngữ thông qua các từ mới. Người học cũng có thể so sánh, đối chiếu một ngoại ngữ với tiếng mẹ đẻ để hiểu được sự giống nhau và khác nhau giữa hai ngôn ngữ . Điều này giúp họ nắm vững được hệ thống ngôn ngữ của hai ngôn ngữ, một trong những yếu tố quan trọng khiến người học giao tiếp hiệu quả.

Đặt vấn đề

Việc dạy và học từ vựng đóng vai trò quan trọng trong quá trình dạy và học ngoại ngữ. Từ vựng không chỉ là công cụ giúp người học có thể tiến hành giao tiếp thành công, mà còn là nền tảng để phát triển các kỹ năng ngôn ngữ khác như: đọc hiểu, nghe hiểu, nói, viết... Vì vậy, phát triển từ vựng cho người học là nhiệm vụ quan trọng của người học lẫn người dạy.

1. Tầm quan trọng của việc phát triển vốn từ vựng

Học từ vựng là hoạt động cơ bản trong quá trình học ngoại ngữ. Theo Wilkins (1972), nếu người học không học ngữ pháp thì họ chỉ có thể truyền đạt được rất ít ý tưởng của mình. Nhưng nếu họ không có vốn từ vựng nhất định, họ hoàn toàn không thể diễn tả được điều gì trong giao tiếp. Do đó, học từ vựng đóng vai trò quan trọng trong quá trình học ngoại ngữ.

Schmitt (2000) nhấn mạnh rằng kiến ​​thức từ vựng là trọng tâm của năng lực giao tiếp và để có được ngôn ngữ thứ hai. 55) Nation (2001) mô tả thêm về mối quan hệ giữa kiến ​​thức từ vựng và sử dụng ngôn ngữ là bổ sung: kiến ​​thức về từ vựng cho phép sử dụng ngôn ngữ và ngược lại, sử dụng ngôn ngữ dẫn đến sự gia tăng kiến ​​thức từ vựng. Các nhà nghiên cứu như Laufer và Nation (1999), Maximo (2000), Read (2000), Gu (2003), Marion (2008) và Nation (2011) và những người khác đã nhận ra rằng việc tiếp thu từ vựng là điều cần thiết để sử dụng ngôn ngữ thứ hai thành công và đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành các văn bản nói và viết hoàn chỉnh. Rivers and Nunan (1991 ), lập luận rằng việc thu được một từ vựng đầy đủ là điều cần thiết để sử dụng ngôn ngữ thứ hai thành công vì không có vốn từ vựng rộng rãi, chúng ta sẽ không thể sử dụng các cấu trúc và chức năng mà chúng ta có thể đã học để giao tiếp dễ hiểu. Học ngoại ngữ phụ thuộc nhiều vào kiến ​​thức từ vựng và thiếu kiến ​​thức đó là trở ngại chính và là trở ngại lớn nhất để người đọc vượt qua (Huckin, 1995).

Như vậy, nếu thiếu từ vựng người học sẽ thất bại trong việc thiết lập mối quan hệ giao tiếp. Hay với vốn từ vựng ít ỏi, họ cũng sẽ không có khả năng đọc thêm các tài liệu nâng cao, vì thế họ sẽ mất đi cơ hội mở rộng vốn từ vựng của mình và sẽ khó thành công trong việc sử dụng các chiến lược học từ vựng. Hơn nữa, các kỹ năng ngôn ngữ cũng bị ảnh hưởng nếu thiếu vốn từ vựng cần thiết. Chính vì tầm quan trọng của từ vựng đối với người học ngoại ngữ, những người thực hiện giảng dạy nên nỗ lực phát triển từ vựng cho học sinh, sinh viên của mình cũng như giúp họ phát triển khả năng giao tiếp sử dụng vốn từ vựng họ đã được học.

2. Một số phương pháp giảng dạy nhằm phát triển vốn từ vựng hiệu quả cho học sinh, sinh viên

Thông thường, có một số phương pháp liên quan đến việc dạy từ vựng. Tuy nhiên, có một vài điều mà các Giảng viên phải nhớ nếu họ muốn trình bày một từ vựng mới hoặc các mục từ vựng cho học sinh, sinh viên của họ. Điều đó có nghĩa là Giảng viên muốn học sinh, sinh viên nhớ từ vựng mới. Sau đó, nó cần phải được học, thực hành và sửa đổi để ngăn học học sinh, sinh viên quên. Các phương pháp được Giảng viên sử dụng phụ thuộc vào một số yếu tố như nội dung, thời gian có sẵn và giá trị cho người học (Takač, 2008). Điều này khiến Giảng viên có một số lý do trong việc sử dụng một số phương pháp nhất định trong việc trình bày từ vựng. Trong khi trình bày một mục từ vựng theo kế hoạch, Giảng viên thường kết hợp nhiều hơn một phương pháp, thay vì sử dụng một phương pháp duy nhất. Giảng viênđược đề nghị sử dụng trình bày từ vựng theo kế hoạch càng nhiều càng tốt (Pinter, 2006). Dưới đây là một số phương pháp giảng dạy từ vựng như được nêu bởi Brewster, Ellis và Girard (1992):

Sử dụng vật thật, phương tiện trực quan và trình diễn: Chúng có thể hoạt động để giúp người học ghi nhớ từ vựng tốt hơn, bởi vì bộ nhớ của chúng ta cho các đối tượng và hình ảnh rất đáng tin cậy và các phương tiện trực quan có thể hoạt động như các tín hiệu để ghi nhớ các từ. Ngoài ra, phương pháp đối tượng thực của Gairns & Redman (1986) được sử dụng phù hợp cho người mới bắt đầu hoặc người học trẻ và khi trình bày từ vựng cụ thể. Các đối tượng có thể được sử dụng để hiển thị ý nghĩa khi từ vựng bao gồm các danh từ cụ thể. Giới thiệu một từ mới bằng cách hiển thị đối tượng thực thường giúp người học ghi nhớ từ thông qua trực quan hóa. Đối tượng trong lớp học hoặc những thứ mang đến lớp học có thể được sử dụng.

Sử dụng hình ảnh minh họa: Hình ảnh kết nối sinh viên kiến thức đã học từ trước với một câu chuyện mới từ đó giúp họ học từ mới. Có rất nhiều từ vựng có thể được giới thiệu bằng cách sử dụng hình ảnh minh họa hoặc hình ảnh. Giảng viên có thể sử dụng các tài liệu học tập được cung cấp bởi các trường học. Họ cũng có thể tự làm đồ dùng trực quan hoặc hình ảnh được sử dụng từ các tạp chí. Hỗ trợ trực quan giúp người học hiểu ý nghĩa và giúp làm cho từ dễ nhớ hơn. Giảng viên thường xuyên sử dụng hình ảnh để kiểm tra từ mới và dẫn vào bài học giúp sinh viên tiếp thu bài nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Tương phản: Một số từ dễ dàng được giải thích cho người học khi đối chiếu nó với từ tương ứng của nó, ví dụ, từ "tốt" tương phản với từ "xấu". Nhưng một số từ thì không. Hầu như không thể đối chiếu các từ có đối diện là từ có thể phân loại. Khi từ "trắng" được liên kết với từ "đen", có một từ ở giữa là từ màu “xám xám”. Hơn nữa, động từ "tương phản" có nghĩa là thể hiện sự khác biệt, như những bức ảnh tiết lộ số lượng người đã giảm cân bằng cách đối chiếu các bức ảnh "trước" và "sau" Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy rằng từ vựng có được tốt nhất nếu nó tương tự như những gì đã học (ví dụ Rudska et al., 1982, 1985), không có gì đáng ngạc nhiên khi học từ đồng nghĩa là một cách để mở rộng vốn từ vựng. Tìm hiểu về từ đồng nghĩa cũng quan trọng bởi vì đây là cách tổ chức từ điển. Đặt từ điển song ngữ sang một bên, hãy sử dụng từ điển đơn ngữ đó là dùng các từ để giải thích các từ và trong quá trình này, các từ đồng nghĩa thường được sử dụng (Ilson, 1991).

            Bảng liệt kê là một tập hợp các mục hoàn chỉnh, được sắp xếp theo danh sách tất cả các mục trong bộ sưu tập đó, nó có thể được sử dụng để trình bày ý nghĩa. Nói cách khác, phương pháp này giúp khi bất kỳ từ nào khó giải thích trực quan. Chúng ta có thể nói "quần áo" và giải thích điều này bằng cách liệt kê các từ khác nhau. Giảng viên có thể liệt kê một số dạng áo, váy, quần… và sau đó, ý nghĩa của từ "quần áo" sẽ trở nên rõ ràng. Điều tương tự cũng đúng với “rau” hoặc “đồ nội thất”. Giảng viên cần dùng những từ đã học rồi để giảng từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa.

Dịch thuật: Mặc dù dịch thuật không tạo ra nhu cầu hoặc động lực cho người học suy nghĩ về nghĩa của từ, trong một số tình huống, dịch thuật có thể có hiệu quả đối với Giảng viên, chẳng hạn như khi xử lý từ vựng ngẫu nhiên, kiểm tra học sinh, sinh viên hiểu và chỉ ra những điểm tương đồng hoặc khác biệt giữa ngôn ngữ thứ nhất và thứ hai, khi những thứ này có khả năng gây ra lỗi. Luôn luôn có một số từ cần được dịch và phương pháp này có thể tiết kiệm rất nhiều thời gian.

Phương pháp này chỉ được dùng như biện pháp cuối cùng khi các phương pháp trên không thể sử dụng được. Giảng viên sẽ dùng ngôn ngữ mẹ đẻ để giúp học viên tìm ra từ mới bằng tiếng Anh. Đây là thủ thuật dạy gợi mở trong giảng dạy từ mới. Để có một giờ giảng sinh động, giảng viên cần chuẩn bị kỹ lưỡng giáo án và vật thật (nếu có) trước giờ lên lớp và biến giờ học từ mới thành một giờ học đầy bất ngờ và thú vị thông qua kỹ thuật dạy này.

Bên cạnh các kỹ thuật trên, còn có các chiến lược học từ vựng mà Giảng viên có thể tính đến. Họ có thể đào tạo sinh viên của mình để sử dụng các chiến lược này. Schmitt và McCarthy (1997) đề xuất các chiến lược để học từ vựng như sau:

1. Đoán từ ngữ cảnh

2. Sử dụng các phần từ và kỹ thuật ghi nhớ để ghi nhớ các từ và loại từ

3. Sử dụng thẻ từ vựng để ghi nhớ các cặp từ ngôn ngữ đầu tiên.

Chiến lược đầu tiên là đoán ý nghĩa từ bối cảnh; một bối cảnh đủ phong phú để đưa ra manh mối đầy đủ để đoán nghĩa của từ đó. Chiến lược thứ ba là sổ ghi chép từ vựng; hỗ trợ bộ nhớ trong việc học độc lập bằng cách thiết lập sổ ghi chép từ vựng. Học sinh, sinh viên có thể phải nhìn thấy một từ nhiều lần để đặt nó chắc chắn trong ký ức dài hạn của họ. Điều này không có nghĩa là lặp đi lặp lại nhiều hơn hoặc khoan từ, nhưng nhìn thấy từ này trong các bối cảnh khác nhau và nhiều. Cuối cùng, giảng viên có thể khuyến khích học sinh, sinh viên giữ một cuốn sổ ghi chép từ vựng vì rất nhiều từ vựng cuối cùng phụ thuộc vào người học. Họ có thể có những học sinh, sinh viên học ngôn ngữ từ vựng không thành công chia sẻ phương pháp sổ ghi chép của họ. Đối với những học sinh, sinh viên cần giúp đỡ, họ có thể trình bày cách thiết lập một sổ ghi chép từ vựng gọn gàng và được sắp xếp theo cách thức khoa học sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều lần truy xuất các từ. Nếu máy tính xách tay không được thiết lập tốt thì người học ít có khả năng thực hành các từ, điều này đánh bại mục đích giữ sổ ghi chú ở vị trí đầu tiên. Hơn nữa, khi trình bày một mục từ vựng theo kế hoạch, Giảng viên thường kết hợp nhiều hơn một phương pháp, thay vì sử dụng một phương pháp duy nhất. Giảng viên được đề nghị sử dụng các bài thuyết trình từ vựng theo kế hoạch càng nhiều càng tốt.

Kết luận

Từ vựng là trọng tâm của năng lực giao tiếp và việc tiếp thu ngôn ngữ thứ hai nếu thiếu kiến ​​thức về từ vựng là một trở ngại cho việc học. Giảng viên cần nỗ lực thực hiện để xem xét các xu hướng trong lĩnh vực dạy từ vựng thông qua các phương pháp khác nhau mà Giảng viên sử dụng khi giảng dạy. Trước khi trình bày ý nghĩa hoặc hình thức của các mục từ vựng, giảng viên cần chú ý loại từ vựng, cấp độ của học sinh, sinh viên. Nói cách khác, tuổi học sinh, sinh viên, trình độ học vấn cũng như trình độ ngôn ngữ ... có thể ảnh hưởng đến việc học của họ, vì vậy giảng viên cần nhận thức được những khác biệt này khi áp dụng phương pháp giảng dạy. Từ đó, có thể cung cấp thêm cho học sinh, sinh viên của mình các chiến lược học từ vựng với cơ hội gặp gỡ các từ liên tục và trong nhiều ngữ cảnh. Bên cạnh các phương pháp trên, còn có các chiến lược học từ vựng mà Giảng viên có thể tính đến như đoán từ ngữ cảnh; sử dụng các phần từ và kỹ thuật ghi nhớ để ghi nhớ các từ và loại từ; sử dụng thẻ từ vựng để ghi nhớ các cặp từ ngôn ngữ đầu tiên. Đồng thời, khi trình bày một mục từ vựng theo kế hoạch, Giảng viên thường kết hợp nhiều hơn một phương pháp, thay vì sử dụng một phương pháp duy nhất. Giảng viên được đề nghị sử dụng các bài thuyết trình từ vựng theo kế hoạch càng nhiều càng tốt.

 

                         IMPROVING STUDENTS’ VOCABULARY WHEN LEARNING A FOREIGN LANGUAGE

                                                                                         Nguyen Thanh Binh

                                                                                          In charge of Faculty of Basic Sciences

Summary

Learning and proficient use of vocabulary play an important role in teaching and learning process of any foreign languages. Vocabulary knowledge is a tool to help learners establish and succeed in communication. This is also the main goal of learning and teaching foreign languages. In addition, learners can discover the beauty of the language through new words. Learners can also compare a foreign language with their native language to understand the similarities and differences between the two languages. This helps them master the language system of two languages, which is one of the important factors that help learners communicate effectively.